ჯერ კიდევ იმანუელ კანტი მე-18 საუკუნის უდიდესი ფილოსოფოსი ცდილობდა საუკუნეთა განმავლობაში კაცობრიობისთვის გადაუწყეტელი პრობლემა გადაეჭრა. პრობლემა ომის და მშიდობის. მის ესსეში “მარადიული მშვიდობა ” , ის წერს, ევროპის ქვეყნებს შიგნით მშვიდობის დამყარებაზე, ამიტომაც შემოიტანა წინადადება ნებაყოფლობითი ფედერაციის შესახებ. მისი იდეა გაზიარებულ იქნა ჳჳ მსოფილიო ომის დამანგრეველი შედეგების შემდეგ. ევროპელი ლიდერები მივიდნენ იმ დასკვნამდე, რომ ქვეყნებს შორის მშვიდობის უზრუნველყოფა მხოლოდ ეკონომიკური და პოლიტიკური ინტეგრაციის შედეგად არის შესაძლებელი. ჩამოყალიბდა ახალი ევროპის ხედვა, რომელიც დაამარცხებდა ანტაგონისტურ ნაციონალიზმს. ეს მოხდა მეორე მსოფლიო ომის დროს ტოტალიტარიზმთან ბრძოლისა და საპროტესტო მოძრაობების შედეგად. აქედან იწყება ევროპულ ისტორიაში პერიოდი , რომელიც ინტეგრაციის და სოლიდარობის ალბათ ყველაზე დიდი გამოვლინება.
ევროგაერთიანებას ახასიათებდა ინტეგრაციის მაღალი დონე ისეთ სფეროებში, როგორიცა ეკონომიკა, ვაჭრობა, ფინანსები, სოფლის მეურნეობა თუ სამართალი, ხოლო თანამშრომლობა საგარეო პოლიტიკისა და თავდაცვის სფეროში ნელი ტემპებითა და არაეფექტურობით გამოირჩეოდა. ამ სფეროში ინტეგრაციის ფრთხილი და ნელი ტემპები შეიძლება აიხსნას ორი გარემოებით.
1. პირველი _ საგარეო პოლიტიკა და თავდაცვა ტრადიციულად სახელმწიფოს ღრმა სუვერენული კომპეტენციის სფეროებია. ანუ სახელმწიფოები ილტვიან ამ სფეროში მაქსიმალური დამოუკიდებლობისაკენ, რადგან საგარეო პოლიტიკა და თავდაცვა პირდაპირ კავშირშია ტრადიციული გაგებით ქვეყნის სუვერენიტეტთან, მისი დამოუკიდებლობის ხარისხსა და ეროვნულ ინტერესებთან. შესაბამისად, ევროკავშირში გაერთიანებულ წევრ სახელმწიფოებს ყოველთვის უჭირდათ საგარეო და უსაფრთხოების, განსაკუთრებით კი თავდაცვის სფეროში საერთო პოზიციის შემუშავება, რომ არაფერი ვთქვათ ამ პოზიციის განხორციელებაზე.
2. მეორე უცილო მიზეზი იმისა, თუ რატომ განვითარდა ევროკავშირის ქვეყნებს შორის ინტეგრაცია ამ სფეროში ნელი ტემპით გახლავთ ის, რომ 1949 წლიდან დღემდე ევროპის ქვეყნების უსაფრთხოებასა და თავდაცვაზე ზრუნავს ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაცია (ნატო). ამ მისიას ნატო დღემდე წარმატებით ასრულებს და შესაბამისად ევროკავშირში შემავალი ქვეყნები, განსაკუთრებით კი დიდი ბრიტანეთი, ფრთხილობენ და მიაჩნიათ, რომ არ არის მიზანშეწონილი წმინდა ევროპული თავდაცვის სტრუქტურის შექმნა, რაც ნატო-ს გაუწევს კონკურენციას და მისი არსებობის საჭიროებას ეჭვქვეშ დააყენებს.
მიუხედავად ამ სირთულეებისა, დღესდღეობით ევროკავშირის სამი საყრდენიდან ერთ-ერთი ევროპის ერთიანი საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკაა, რომლის ფარგლებში ევროკავშირის ქვეყნებმა საერთო თავდაცვის შემუშავებაზეც იზრუნეს და 2003 წლიდან თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროში ევროკავშირის ეგიდით სხვადასხვა სამხედრო თუ სამოქალაქო ოპერაციების განხორციელებაც დაიწყეს. შედეგად, დღესდღეობით, ევროკავშირი გვევლინება ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს აქტორად საერთაშორისო არენაზე, რომლის მიმართა საერთაშორისო საზოგადოების მოლოდინი დღითიდღე იზრდება. იმისათვის, რომ დავინახოთ, თუ როგორ ხდებოდა ინტეგრაცია ამ სფეროში და რა სირთულეებითა თუ წარმატებებით ხასიათდებოდა ევროკავშირის საერთო საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკა, ეტაპობრივად განვიხილოთ ამ სფეროში თანამშრომლობის განვითარების ისტორია, დაწყებული 50-იანი წლების წარუმატებელი მცდელობებით, დამთავრებული ევროკავშირის საერთო თავდაცვის კომპონენტების ჩამოყალიბებით. ასევე, განვიხილოთ ამ სფეროს ინსტიტუციური მოწყობა და საერთო საგარეო პოლიტიკის განსახორციელებლად ევროკავშირის ხელთ არსებული ინსტრუმენტები და გადაწყვეტილების მიღების პროცედურები.




